Fęrsluflokkur: Dęgurmįl

Hefši betur žagaš

Kristinn Björnsson hefši betur žagaš en aš tjį sig um mįliš meš žessum hętti, enda engin leiš aš skilja um hvaš hann er aš tala. Ef til vill veit hann žaš ekki heldur.

Til žeirra sem ķ framtķšinni standa frammi fyrir žvķ aš vera įkęršir af hentisemi samkeppnisyfirvalda (eša "jafnréttis"-yfirvalda ef śt ķ žaš er fariš) męli ég meš aš segja eftirfarandi, og ekkert annaš:

Ég mun ekki hjįlpa ykkur aš žykjast vera aš rannsaka hér glęp. Ég hef engan glęp framiš. Ég hef engu valdi beitt gegn neinum. Ég rek mitt fyrirtęki samkvęmt eigin sannfęringu, og žeir sem ekki lķkar žaš geta ķ sannfęringu sinni verslaš annars stašar. Geriš žaš sem žiš viljiš. Žiš fįiš enga ašstoš frį mér. Ég er hér meš ķ verkfalli gegn žessu mannętukerfi ykkar. Veriši śti.



mbl.is Smjörklķpa ķ Kastljósi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Samkeppnislög: Bann viš višskiptum

Uppruni samkeppnislaga

Samkvęmt spįmönnum félagshyggjunnar kemur frjįls og óheftur markašur óumflżjanlega til meš aš enda ķ stofnun eins risafyrirtękis sem sķšan örfį fślmenni nota til aš stjórna öllum žįttum samfélagsins meš grįšugri jįrnklónni mešan almenningur sveltur ķ hel. Žetta er vissulega ófögur tilhugsun, en į frjįlsum markaši engu lķklegri til aš verša aš veruleika en kaffisżnir spįkerlinga ķ Vesturbęnum eša heimsendaskyggni sjįenda.

En žó, til aš berjast viš žessa grżlu hafa leppalśšar og donkķkótar stjórnmįlanna séš žaš sem naušsyn ķ gegnum tķšina aš setja lög og reglur, svokölluš samkeppnislög, sem eiga aš koma ķ veg fyrir innrįs umręddra vindmyllna. Žau lög eiga samkvęmt kenningunni aš stušla aš samkeppni og vernda hana.


Blįkaldur raunveruleikinn

Sś er hin meinta tilętlun, en eins og meš allt sem byggt er į tómri ķmyndun veršur reynslan önnur. Samkeppnislög eru gķfurlegt óréttlęti. Eins og viš munum sjį eru samkeppnislög oft skjöldur gegn samkeppni handa ósamkeppnishęfum fyrirtękjum, sem kemur sér best fyrir žau sem mönnuš eru letingjum og fślmennum.

Hvaš žżšir žaš raunverulega žegar menn segjast vilja vernda samkeppni sem slķka? Žaš žżšir aš keppa keppninnar vegna, ekki aš keppa til aš vinna. Žeir sem višskiptavinirnir veršlauna hvaš mest eru höggnir nišur, og žeim sem eru aš tapa ķ keppninni er hjįlpaš į fętur į kostnaš hinna. Žś mįtt geta žrisvar hver į endanum greišir žann kostnaš ķ formi hęrra veršlags. Hiš raunverulega verksviš samkeppnislaga er žvķ aš refsa fyrirtękjum og višskiptavinum žeirra fyrir aš vegna vel, og hygla žeim sem illa gengur. Aš gera betur en ašrir viš višskiptavini sķna er oršiš refsivert athęfi og žeir sem ekkert nżtt eša betra hafa aš bjóša žurfa engar įhyggjur aš hafa. Žeim veršur reddaš fyrir horn af rķkinu hvort eš er, ķ nafni žess aš halda uppi samkeppni.

Hérna liggur hjarta jafnašarstefnunnar. Jafnašarmenn lįta ekki stašar numiš viš aš ašstoša bįgstadda į kostnaš hinna efnameiri. Ķ sįl jafnašarmannsins liggur óbeit į žvķ aš sumir séu öšruvķsi en ašrir og gangi žvķ betur, hvort sem žaš er ķ višskiptum, ķžróttum, nįmi eša öšru. Slķk einstaklingsbundin velmegun stangast į viš "félagslegt réttlęti", sem viš daušlegir menn ķ daglegu tali köllum öfund.

Į hinni hliš žess sama tenings hinnar meintu samkeppnisskyldu er bann viš samrįši og samruna. Žaš er aš sama skapi ętlaš til aš halda uppi samkeppni samkeppninnar vegna. En žaš hlżtur aš vera deginum ljósara aš žannig samkeppni er bara plat, og lög sem žessi tortķma samkeppni frekar en aš halda henni viš. Žaš aš viš žykjumst aš žaš séu forsendur fyrir samkeppni, og žykjumst aš hśn eigi sér staš, žżšir alls ekki aš svo sé.


Reynslan hingaš til

Nś er komin žónokkur reynsla af bęši tķmum žegar samkeppnislög eru viš lżši og žegar žau eru žaš ekki. Žaš ętti žvķ aš vera talsvert ljóst hvort žau hafi haft tilętluš įhrif og hvort, ķ baksżn, hafi veriš nokkur žörf fyrir žau į annaš borš.

Žar sem viš sjįum heilbrigša samkeppni hafa samkeppnislög yfirleitt ekki komiš viš sögu. Žvert į móti hafa lögin oft öfug įhrif og styrkja stöšu žeirra sem minnst nenna žvķ aš leggja į sig nżbreytni. Žaš er einnig letjandi aš mega bśast viš refsingum ef manni gengur of vel. Žar sem lögin hafa veriš hvaš mest misnotuš, t.d. ķ sölu trygginga og eldsneytis sjįum viš lķtiš um samkeppni. Og žeim mun minni samkeppni sem viš sjįum fįum viš fleiri reglugeršir. Róšurinn veršur žį žeim mun žyngri ķ reglugeršafrumskóginum og viš sjįum enn minni samkeppni en įšur. Žvķ mį ķ žeim geirum višskipta žar sem lögin eru hvaš mest misnotuš oftast nęr finna fyrirtęki sem minna į steinsofandi bergrisa. Sofandi vegna žess aš, žökk sé samkeppnislögum, eru žeir blessunarlega verndašir gegn samkeppni. Įstandiš minnir žį einna helst į unglingavinnuna, žar sem ašalatrišiš er ekki aš vinna heldur bara aš vera meš.

Žaš er ekki aš sjį aš žaš hafi heldur veriš nein žörf fyrir samkeppnislög ķ gegnum tķšina. Tķminn fyrir og eftir setningu slķkra laga er fullur af dęmum um smįfyrirtęki sem hafa tekist į viš tröllaukna forrennara sķna meš ekkert nema hugvitiš aš vopni og aldrei skķrskotaš ķ samkeppnislög. Žar mį nefna hvernig Vķfilfell skįkaši Ölgeršinni į sķnum tķma, hvernig nokkrir pervisnir gleraugnaglįmar tókust į viš risann IBM og eru nś aušugustu menn ķ heimi, og jafnvel hvernig bleikur sparigrķs sem fyrst var į skilti lķtillar bśšar viš Skśtuvog er nś oršinn skjaldarvęttur samsteypu sem keppir į heimsvķsu.

Eins og sżndi sig sķšan fyrir Hęstarétti žann 15. mars 2007, žį er ķ ofanįlag įkaflega erfitt aš framfylgja samkeppnislögum. Slķk lög eru ķ ešli sķnu illa tślkanleg, tvķręš og ósamręm stjórnarskrį, mannréttindum, og sjįlfum sér.


Einokun er eingöngu į fęri rķkisins


Žaš viršast flestir vera sammįla um aš einokun sé ekki eftirsóknarvert įstand. Žeir sem styšja samkeppnislög af einhverju tagi eru fyrstir manna aš stašfesta žį skošun. Žaš er žvķ merkilegt aš sį sami hópur manna er yfirleitt fylgjandi einokunarverslun rķkisins meš eitt og annaš.

Ef mįliš er athugaš til hlķtar, žį komumst viš aš žvķ aš žau einokunarfyrirtęki sem viš sjįum ķ dag eru, eša hafa veriš, rķkisrekin eša meš lögbundiš einkaleyfi fyrir rekstri frį rķkinu. Slķk rķkiseinokun er ill. Fyrirtęki sem hafa komiš sjįlfum sér af eigin rammleik ķ markašsrįšandi stöšu žurfa aš selja višskiptavinum sķnum vöru og žjónustu sem žeir žurfa, į betri kjörum en višskiptavinirnir geta fengiš annarsstašar, og žurfa aš halda kostnaši ķ lįgmarki til aš geta haft eitthvaš upp śr krafsinu. Rķkisfyrirtęki žurfa ekkert slķkt aš gera. Žaš eru einfaldlega sett lög sem banna mönnum aš fęra višskipti sķn annaš. Žetta er žó oft gert óbeint meš žvķ aš innheimta skatt eša "afnotagjald".

Einhverjir hentu žvķ fram um įriš aš žaš vęri oršiš einręši žegar sömu menn sętu ķ sömu stjórnarstöšum ķ įkvešinn fjölda įra. Žaš gleymist žar aš stjórnum er hér steypt af stóli fjórša hvert įr. Aš sama skapi misnefna menn žaš oft einokun žar sem eitt fyrirtęki ķ einhverjum geira er margfalt vinsęlla en öll hin til samans. En žaš ber aš athuga aš sś staša viškomandi fyrirtękis er borin undir višskiptavini žess, ekki fjórša hvert įr, heldur į hverjum einasta degi.

Sś kvķsl af einokun sem į sér staš žegar rķkiš śthlutar įkvešinni tegund rekstrarleyfa, svoköllušum einkaleyfum eša sérleyfum, ęxlast žannig aš rķki eša bęjarfélag įkvešur aš žaš skuli vera svo og svo margir ašilar ķ įkvešnum rekstri į įkvešnu svęši. Sem dęmi mį nefna fólksflutninga og veitingarekstur. Žeir sem hafa žegar haslaš sér völl į markašnum eru žannig ķ žeirri stöšu aš geta kallaš til lögreglu ef einhver vogar sér ķ samkeppni viš žį, žvķ žeir eru meš lögbundiš einkaleyfi fyrir rekstri. Slķkt bżšur einnig upp į spillingu, žvķ žaš er ekki markašurinn sem įkvešur hver skuli standa ķ rekstri heldur örfįir menn sem sitja ķ nefnd sem gjarnan eru falir eša fręndur. Einkaleyfum sem žessum hefur veriš śthlutaš til ótrślegustu starfsemi, allt frį pylsuvögnum og skóbursturum til mjólkurframleišslu og mišlęgs gagnagrunns į heilbrigšissviši. Allra versta tegund slķks er sś žar sem rķkiš beinlķnis rekur og fjįrmagnar fyrirtęki. Žį er oft, en ekki alltaf, haršbannaš aš einstaklingar og einkafyrirtęki veiti sömu žjónustu. Žeir sem hafa įhyggjur af žvķ aš "völdin fęrist į hendur fįrra" ęttu aš lķta fyrst og fremst ķ žessa įtt.

Žaš er žvķ meš einokun eins og annaš sem mönnum er illa viš aš vandamįlin verša ekki leyst meš žvķ aš banna žau. Žvert į móti eru žaš bönnin sem eru rót vandans til aš byrja meš.


Samkeppnin sjįlf er veršlaus


Žaš er ekki samkeppnin sjįlf sem ber aš vernda meš öllum rįšum, heldur geta manna til aš beita hugviti sķnu. Sköpunarkraftur mannshugans er žaš sem ber mannkyn fram į veginn, og žvķ ber okkur aš tryggja hverjum manni athafnafrelsi til aš beisla hugvit sitt.

Afnemum samkeppnislög hiš snarasta, og gefum fólkinu ķ landinu frjįlsan tauminn aš keppast viš aš gera betur og betur, ķ stašinn fyrir aš keppast bara viš aš keppast.


Hvaš kosta 42 lögreglumenn, tollveršir og hundar?

Žaš munar ekki um žaš. Žaš žurfti 36 lögreglumenn, fjóra tollverši og tvo hunda til aš leggja hendur į hvorki meira né minna en 135 grömm af hassi (sem samsvarar u.ž.b. einu sįpustykki), 65 grömm af hvķtu efni (ž.e.a.s. hįlfan bolla eša svo) og heilar tķu e-pillur. Og žetta er "įrangur umfram vęntingar".

Žaš žarf ekki aš efast um aš svona ašgeršir žarfnist umtalsveršs undirbśnings, kosti einhverjar krónur, og séu jafnvel stórhęttulegar žeim sem taka žįtt ķ ašgeršunum. Er žetta ómaksins virši? Og svo er žvķ lofaš aš žetta eigi eftir aš endurtaka sig, žį eflaust meš svipušum tilkostnaši og įhęttu.

Viš skulum leyfa okkur aš efast um aš engin mikilvęgari verkefni bķši lögreglu en aš gera upptęk efni sem engan skaša nema žį sem žeirra neyta, og eru žeir neytendur žį jafnan hyski sem mętti helst skaša sig meira. Vissulega tengist žetta pakk oft annars konar glępum, en er ekki brżnna fyrir lögregluna aš taka į žeim glępum?

Žaš sżndi sig vel į įfengisbannįrunum ķ Bandarķkjunum aš žaš er tiltölulega aušvelt aš bśa til heilan glępaišnaš ķ kringum einhverja vöru. Žaš žarf ekkert annaš en aš gera vöruna ólöglega. Žaš sżnir sig lķka vel hversu vel sś ašferš sem nś er tekin virkar, žegar menn eru aš fagna žvķ ķ hįstert aš takist hafi aš leggja hendur į magn einhverra efna sem samsvarar hrįefnum ķ hįlfa lummuuppskrift.

Betur mį ef duga skal. Žaš liggur innan valds alžingis aš gera śtaf viš fķkniefnavandann meš pennanum einum saman. Žaš mętti koma mįlum žannig um kring aš ekki vęri hęgt aš hafa meira upp śr fķkniefnasölu į Ķslandi en t.d. innflutningi osta eša rśgmjöls.


mbl.is "Žetta kvöld į eftir aš endurtaka sig"
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband